Wybory parlamentarne w Kirgistanie w 2020 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wybory parlamentarne w Kirgistanie w 2020 roku
Państwo  Kirgistan
Rodzaj wybory parlamentarne
Data przeprowadzenia 4 października 2020
Data zarządzenia 3 lipca 2020
przez: Sooronbaj Dżeenbekow
Podstawa prawna Konstytucja Kirgistanu, Ustawa o wyborach Prezydenta Republiki Kirgistan i deputowanych Rady Najwyższej Republiki Kirgistan
Ordynacja wyborcza Ordynacja proporcjonalna
poprzednie:
2015
następne:
brak
Strona internetowa

Wybory parlamentarne w Kirgistanie w 2020 roku – odbywające się 4 października 2020 roku wybory do Rady Najwyższej. Dwa dni później zostały uznane przez Centralną Komisję Wyborczą za nieważne pod wpływem protestów.

Ordynacja wyborcza[edytuj | edytuj kod]

Wybory zarządzone zostały 3 lipca 2020 przez prezydenta Sooronbaja Dżeenbekowa[1]. 120 deputowanych zostanie wybranych w ordynacji proporcjonalnej. Każda partia wystawi jedną, ogólnokrajową listę. Warunkiem dostania się ugrupowania do Rady Najwyższej jest przekroczenie 7%, ogólnokrajowego progu wyborczego oraz 0,7% progu wyborczego w każdym w siedmiu obwodów oraz miastach Osz i Biszkek. Żadnej z partii nie może przypaść więcej niż 65 mandatów[2].

Kandydaci[edytuj | edytuj kod]

Początkowo zarejestrowane zostały 44 partie[3]. 20 sierpnia kirgiska Centralna Komisja Wyborcza podała informację, że wymóg przeprowadzenia partyjnego zjazdu oraz zatwierdzenia na nim listy kandydatów spełniły 23 partie[4]. Oficjalnie zarejestrowanych zostało 16 partii[5].

25 sierpnia partia Kyrgyzstan według opinii Komisji Wyborczej spóźniła się ze złożeniem dokumentów[6]. Postanowienie to poparło szereg organizacji pozarzadowych oraz partii politycznych, m.in.: Ata Meken, czy Bir Boł[7]. Ugrupowanie nie zgodziło się z tą decyzją i wystąpiło na drogę sądową. Ostatecznie Sąd Najwyższy unieważnił ją co umożliwiło jej start w wyborach[8].

Tursunbaj Bakir uułu 26 sierpnia złożył skargę do Komisji Wyborczej dotyczącą przedstawienia przez partię Bütün Kyrgyzstan innej listy kandydatów niż przyjęta na zjeździe partii, co byłoby złamaniem obowiązujących przepisów[9]. 3 września komisja większością głosów uznała ją za zasadną i odmówiła ugrupowaniu prawa do startu w wyborach[10][11]. 9 września sąd pierwszej instancji uznał tę decyzję za niezgodną z prawem co umożliwiło partii wzięcie udziału w wyborach[12]. Centralna Komisja Wyborcza nie złożyła apelacji do tego wyroku[13].

Również 26 sierpnia odmówiono rejestracji partii Aktiw z powodu zgłoszenia listy kandydatów niespełniających wymogów określonych przez Ustawę o wyborach Prezydenta Republiki Kirgistan i deputowanych Rady Najwyższej Republiki Kirgistan oraz nieprzedstawienia dokumentów potwierdzających wpłatę pieniędzy koniecznych do wzięcia udziału w wyborach[14]. 8 września sąd pierwszej instancji potwierdził decyzję komisji[15].

Sondaże[edytuj | edytuj kod]

Ośrodek Data SDPK Respublika Ata-Dżurt Birimdik Ata Meken Bütün Kyrgyzstan Kyrgyzstan Bir Boł Önügüü-Progres Inne Nie wiem Na żadną/przeciw wszystkim Jeszcze nie zdecydowałem Nie będę głosować
Общее дело 4–24 czerwca 13,1% 12,0% 7,4% 5,5% 3,0% 2,6% 1,7% 7,1% 23,2% 22,1% 2,3%
Center for Insights in Survey Research 6–15 sierpnia 6% 7% 8% 6% 6% 4% 2% 3% 5% 5% 27% 15% 2% 10%

Głosowanie, frekwencja i wyniki wyborów[edytuj | edytuj kod]

Uprawnionych do głosowania było 3 523 554 obywateli. Według komunikatów Centralnej Komisji Wyborczej frekwencja wynosiła o godzinie 10:00 6,72%, o godzinie 12:00 17,73%, o 14:00 28,11 %, o 18:00 45,26%, o 20:00 45,54% (godzina zamknięcia lokali wyborczych), natomiast według komunikatu z godziny 21:50 54,42%[16].

Kirgistan
Godło Kirgistanu
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Kirgistanu

Wikiprojekt Polityka

Po masowych protestach w kraju 6 października Centralna Komisja Wyborcza unieważniła wyniki wyborów parlamentarnych[17].

Wyniki po przeliczeniu głosów z 100% komisji wyborczych
Numer

partii

Nazwa partii Lider Liczba głosów Wynik
1. Birimdik Marat Amankulow 484 616 24,58 %
2. Mekenczil Kamczybek Taszijew 135 724 6,88 %
3. Yjman Nuru Nurdżigit Kadyrbekow 66 374 3,37%
4. Mekenim Kyrgyzstan Mirlan Bakirow 468 671 23,77%
5. Reforma Klara Sooronkulowa 32 331 1,64%
6. Ata Meken Ömürbek Tekebajew 79 722 4,04%
7. Zamandasz Dżengiszbek Moldokmatow 42 681 2,16%
8. Bütün Kyrgyzstan Adachan Madumarow 144 045 7,30%
9. Social-demokrattar Seidbek Atabajew 41 685 2,11%
10. Meken Yntymagy Temirbek Asanbekow 12 353 0,63%
11. Partia weteranów Akbokon Tasztanbekow 3 396 0,17%
12. ORDO Mirbek Mijarow 4 271 0,22%
13. Bir Boł Altynbek Sulajmanow 60 026 3,04%
14. Respublika Mirlan Dżeenczorojew 113 462 5,75%
15. Kyrgyzstan Kanatbek Isajew 171 805 8,71%
16. Czong Kazat Maksat Mamytkanow 45 787 2,32%
Przeciw wszystkim 35 288 1,79%
Frekwencja 1 942 237 56.49%
Źródło: Centralna Komisja Wyborcza
Birimdik Mekenczil Yjman Nuru Mekenim Kyrgyzstan Reforma Ata Meken Zamandasz Bütün Kyrgyzstan Social-demokrattar Meken Yntymagy Partia weteranów ORDO Bir Boł Respublika Kyrgyzstan Czong Kazat Przeciw wszystkim Frekwencja
Miasto wydzielone/obwód # % # % # % # % # % # % # % # % # % # % # % # % # % # % # % # % # % # %
Biszkek 44603 16,52% 14726 5,45% 13095 4,85% 44794 16,59% 17692 6,55% 15095 5,59% 6036 2,24% 16308 6,04% 19051 7,06% 2811 1,04% 1147 0,42% 909 0,34% 6227 2,31% 28323 10,49% 10308 3,82% 13267 4,91% 12251 4,54% 266643 53,58%
Osz 64782 52,68% 5846 4,75% 2532 2,06% 19989 16,25% 704 0,57% 4960 4,03% 1375 1,12% 6042 4,91% 170 0,14% 104 0,08% 59 0,05% 30 0,02% 2521 2,05% 2404 1,95% 8251 6,71% 347 0,28% 1137 0,92% 121253 67,37%
Obwód dżalalabadzki 93457 24,94% 44873 11,97% 9424 2,51% 106834 28,51% 1291 0,34% 7589 2,03% 5834 1,56% 30812 8,22% 702 0,19% 772 0,21% 407 0,11% 236 0,06% 13976 3,73% 8476 2,26% 40295 10,75% 1476 0,39% 2624 0,70% 369078 57,33%
Obwód issykkulski 21638 14,40% 16332 10,87% 6996 4,66% 32694 21,76% 2601 1,73% 10701 7,12% 3349 2,23% 2356 1,57% 4481 2,98% 4199 2,79% 176 0,12% 415 0,28% 2159 1,44% 13742 9,15% 9793 6,52% 12239 8,15% 4038 2,69% 147909 50,87%
Obwód naryński 23033 23,53% 5548 5,67% 6445 6,85% 14490 14,80% 823 0,84% 5581 5,70% 7432 7,59% 2162 2,21% 3431 3,50% 715 0,73% 174 0,18% 232 0,24% 2291 2,34% 6082 6,21% 11647 11,90% 3967 4,05% 2492 2,55% 96545 54,79%
Obwód oszyński 123073 31,00% 19968 5,03% 7113 1,79% 124558 31,37% 947 0,24% 8433 2,12% 11281 2,84% 35228 8,87% 306 0,08% 224 0,06% 295 0,07% 202 0,05% 19577 4,93% 8509 2,14% 28148 7,09% 723 0,18% 2048 0,52% 390633 57,23%
Obwód tałaski 16705 19,04% 4635 5,28% 4640 5,29% 18733 21,36% 877 1,00% 5031 5,74% 886 1,01% 1132 1,29% 394 0,45% 1441 1,64% 64 0,07% 336 0,38% 1394 1,59% 16582 18,90% 10781 12,29% 1582 1,80% 1278 1,46% 86491 58,04%
Obwód czujski 63830 19,91% 11873 3,70% 11279 3,52% 74902 23,37% 6371 1,99% 17286 5,39% 5155 1,61% 14310 4,46% 12535 3,91% 1676 0,52% 931 0,29% 1659 0,52% 5471 1,71% 24491 7,64% 43237 13,49% 11541 3,60% 8436 2,63% 314983 53,69%
Obwód batkeński 33073 23,37% 10763 4,61% 4190 2,96% 31509 22,27% 465 0,33% 4451 3,15% 1222 0,86% 31570 22,31% 426 0,30% 320 0,23% 129 0,09% 244 0,17% 6167 4,36% 4611 3,26% 9269 6,55% 309 0,22% 820 0,58% 139538 49,09%
Zagranica 422 4,58% 1160 12,58% 660 7,16% 168 1,82% 560 6,08% 595 6,45% 111 1,20% 4125 44,75% 189 2,05% 91 0,99% 14 0,15% 8 0,09% 243 2,64% 242 2,63% 76 0,82% 336 3,65% 164 1,78% 9164 28,11%

Reakcja na wynik wyborów[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Protesty w Kirgistanie.

4 października, po zakończonym głosowaniu i podaniu wstępnych wyników doszło do masowych protestów w których udział wzięli zwolennicy wszystkich partii, którym nie udało się dostać do Parlamentu (z wyjątkiem Partii Weteranów). Milicja w stolicy kraju użyła siły wobec protestujących. Wśród poszkodowanych znalazł się m.in.: Dżanarbek Akajew[18][19]. W wyniku zamieszek doszło do uwolnienia z aresztu śledczego byłego prezydenta Ałmazbeka wraz z dziewięciorgiem jego zwolenników[20].

Po przejęciu przez protestujących budynku Parlamentu powołana została Rada Koordynacyjna na której czele stanął lider Bütün Kyrgyzstan Adachan Madumarow[21]. Jednocześnie ogłoszone zostało nadzwyczajne posiedzenie Dżongku Kengesz jeszcze trwającej IV kadencji na którym powołani zostali: na stanowisko premiera Sadyr Dżaparow oraz na stanowisko toraga Myktybek Abdyldajew[22]. 9 października prezydent podpisał ukaz o odwołaniu ze stanowiska premiera Kubatbeka Boronowa[23]. Do ponownego głosowania doszło 10 października, kiedy kandydaturę Dżaparowa poparto jednogłośnie. Wybrany został również skład rady ministrów. Funkcję pierwszego wice-premiera objął Ałmazbek Baatyrbekow[24][25]. Kwestia ważności głosowania została jednak poddana w wątpliwość przez ekspertów oraz polityków (m.in. Aidę Kasymalijewą, czy Feliksa Kułowa)[26][27]. Do ponownego głosowania doszło 14 października. Po raz kolejny jednogłośnie została poparta kandydatura Dżaparowa[28].

15 października decyzję o swojej dymisji ogłosił Sooronbaj Dżeenbekow[29]. Pełniącym obowiązki prezydenta ogłosił się premier Sadyr Dżaparow[30].  

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Президент назначил дату выборов в Жогорку Кенеш, 3 lipca 2020 [dostęp 2020-08-03] (ros.).
  2. 64-берене. Шайлоонун натыйжаларын аныктоо жана расмий жарыялоо, [w:] Кыргыз Республикасынын Президентин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо жөнүндө, Biszkek, 2 lipca 2011 [dostęp 2020-08-03] (kirg.).
  3. Дарья Подольская, Выборы-2020. ЦИК зарегистрировала уполномоченных представителей СДПК, Biszkek , 3 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-03] (ros.).
  4. Саясый партиялардын КР ЖК депутаттыгына талапкерлердин тизмесин көрсөтүүсү аяктады, Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы, 20 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-28] (kirg.).
  5. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо, Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы [dostęp 2020-09-13] (kirg.).
  6. Бакыт Асанов, Бакыт Төрөгелди, БШК «Кыргызстандын» документтерин артка кайтарды, Азаттык үналгысы, 25 sierpnia 2020 [dostęp 2020-09-06] (kirg.).
  7. Несколько партий Кыргызстана заявили о массовом подкупе и применении админресурса, 27 sierpnia 2020 [dostęp 2020-09-06] (ros.).
  8. Екатерина Улитина, Для участия в выборах зарегистрированы четыре партии, Wieczernij Biszkek, 3 września 2020 [dostęp 2020-09-06] (ros.).
  9. Екатерина Улитина, Бакир уулу обвинил „Бутун Кыргызстан” в фальсификации списка кандидатов, Wieczernij Biszkek, 26 sierpnia 2020 [dostęp 2020-09-06] (ros.).
  10. Мария Орлова, Выборы-2020. Партия «Бутун Кыргызстан» снята с гонки, 3 września 2020 [dostęp 2020-09-04] (ros.).
  11. КР БШК маалымат бөлүмү, БШК „Бүтүн Кыргызстан” партиясынан талапкерлердин тизмесин каттоодон баш тартты, Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы, 3 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-08] (kirg.).
  12. Суд поддержал жалобу „Бутун Кыргызстан”. Партия будет участвовать в выборах 515 2, Wieczernij Biszkek, 9 września 2020 [dostęp 2020-09-12] (ros.).
  13. Бакыт Басарбек, ЦИК не будет обжаловать решение суда по партии „Бутун Кыргызстан”, Wieczernij Biszkek, 9 września 2020 [dostęp 2020-09-12] (ros.).
  14. КР БШК маалымат бөлүмү, БШК “Актив” партиясынан талапкерлердин тизмесин каттоодон баш тартты, Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы, 3 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-08] (kirg.).
  15. КР БШК маалымат бөлүмү, Бишкек шаарынын административдик соту „Актив” саясий партиясынын арызын канааттандыруудан баш тартты, Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы, 4 września 2020 [dostęp 2020-09-12] (kirg.).
  16. Оксана Гут, Явка избирателей, нарушения в ходе выборов - текстовая трансляция из ЦИК КР, Wieczernij Biszkek, 4 października 2020 [dostęp 2020-10-08] (ros.).
  17. БШК шайлоолордогу добуш берүү жыйынтыгын жараксыз деп тапты, Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы, 6 października 2020 [dostęp 2020-10-06] (kirg.).
  18. Екатерина Улитина, Разгон митингующих в Бишкеке: Есть раненые, среди них Жанар Акаев, Wieczernij Biszkek, 5 października 2020 [dostęp 2020-10-08] (ros.).
  19. Столкновения митингующих с силовиками, демонстранты дают отпор, Радио Азаттык, 5 października 2020 [dostęp 2020-10-08] (ros.).
  20. Экс-президента Киргизии Алмазбека Атамбаева освободили из СИЗО, Biszkek , 6 października 2020 [dostęp 2020-10-08] (ros.).
  21. Екатерина Улитина, В КР создан координационный совет. Его возглавил Адахан Мадумаров, Wieczernij Biszkek, 6 października 2020 [dostęp 2020-10-08] (ros.).
  22. Сообщается об избрании Мыктыбека Абдылдаева спикером Жогорку Кенеша, Радио Азаттык , 6 października 2020 [dostęp 2020-10-08] (ros.).
  23. Мария Орлова, Президент Сооронбай Жээнбеков подписал указ об отставке правительства, 9 października 2020 [dostęp 2020-10-09] (ros.).
  24. Алина Мамаева, Садыр Жапаров возглавил кабмин, Wieczernij Biszkek, 10 października 2020 [dostęp 2020-10-11] (ros.).
  25. Парламент избрал Садыра Жапарова премьер-министром Кыргызстана, Радио Азаттык, 10 października 2020 [dostęp 2020-10-11] (ros.).
  26. Екатерина Улитина, Касымалиева о заседании ЖК, где выбрали премьер-министра: Кворума не было, Wieczernij Biszkek, 11 października 2020 [dostęp 2020-10-11] (ros.).
  27. Екатерина Улитина, Назначение Садыра Жапарова поставили под сомнение - комментарий Кулова, Wieczernij Biszkek, 11 października 2020 [dostęp 2020-10-11] (ros.).
  28. Жогорку Кеңештин Басма сөз кызматы, Жогорку Кеңештин көпчүлүк коалициясы сунушталган Өкмөттүн курамын колдоду, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши, 14 października 2020 [dostęp 2020-10-16] (kirg.).
  29. Президент Сооронбай Жээнбеков: Мен үчүн өлкөбүздүн тынчтыгы, элибиздин бүтүндүгү, коомубуздун ынтымагы кызмат ордунан бийик. Ар бир мекендешимдин өмүрү — баарынан кымбат, Кыргыз Республикасынын Президентинин расмий Интернет сайты, 15 października 2020 [dostęp 2020-10-16] (kirg.).
  30. Оксана Гут, Садыр Жапаров стал и.о. президента Кыргызстана, Wieczernij Biszkek, 15 października 2020 [dostęp 2020-10-16] (ros.).