Henryk Gulbinowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Henryk Gulbinowicz
Kardynał prezbiter
Ilustracja
Henryk Gulbinowicz
Herb Henryk Gulbinowicz Patientia et caritas
Cierpliwość i miłość
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 17 października 1923
Wilno
Data i miejsce śmierci 16 listopada 2020
Wrocław
Miejsce pochówku Cmentarz Komunalny w Olsztynie
Arcybiskup metropolita wrocławski
Okres sprawowania 1976–2004
Administrator apostolski w Białymstoku
Okres sprawowania 1970–1976
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 18 czerwca 1950
Nominacja biskupia 12 stycznia 1970
Sakra biskupia 8 lutego 1970
Kreacja kardynalska 25 maja 1985
Jan Paweł II
Kościół tytularny Niepokalanego Poczęcia Maryi w Grottarossie
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Order Uśmiechu
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 8 lutego 1970
Miejscowość Białystok
Miejsce prokatedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Konsekrator Stefan Wyszyński
Współkonsekratorzy Józef Drzazga
Kazimierz Majdański

Henryk Roman Gulbinowicz[1] (ur. 17 października 1923 w Wilnie, zm. 16 listopada 2020 we Wrocławiu) – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor teologii, rektor Wyższego Seminarium Duchownego „Hosianum” w Olsztynie w latach 1968–1970, administrator apostolski w Białymstoku w latach 1970–1976, arcybiskup metropolita wrocławski w latach 1976–2004, kardynał prezbiter od 1985, od 2004 arcybiskup senior archidiecezji wrocławskiej. Kawaler Orderu Orła Białego.

W wyniku dochodzenia kanonicznego w 2020 nałożono na niego kary, m.in. został pozbawiony prawa do używania insygniów biskupich oraz prawa do pochówku w katedrze.

Życiorys

Urodził się 17 października 1923[2] w szpitalu św. Rafała w – polskim wówczas – Wilnie[1][3]. Młodość spędził w majątku ojca w Szukiszkach. Kształcił się w gimnazjum oo. jezuitów w Wilnie[1].

W 1944 został przyjęty do Arcybiskupiego Wyższego Seminarium Duchownego w Wilnie i jednocześnie rozpoczął studia filozoficzno-teologiczne na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie[1]. W 1945 jako kleryk uzyskał maturę[1] i wstąpił do Franciszkańskiego Zakonu Świeckich, przyjmując imię zakonne Alojzy[4]. Od tego samego roku odbywał studia w Białymstoku, dokąd przymusowo zostały przeniesione obydwie uczelnie, których był studentem. Święceń prezbiteratu udzielił mu 18 czerwca 1950 w prokatedrze Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Białymstoku arcybiskup metropolita wileński Romuald Jałbrzykowski[1].

W latach 1951–1955 odbył studia w zakresie teologii moralnej na Wydziale Teologicznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W 1953 uzyskał na tej uczelni licencjat na podstawie pracy Problem niewolnictwa u św. Ambrożego, a studia ukończył z doktoratem na podstawie dysertacji Zagadnienie niewolnictwa, własności i pracy w pismach św. Ambrożego[1].

W latach 1950–1951 pracował jako wikariusz w parafii św. Wincentego Ferrariusza i św. Bartłomieja w Szudziałowie. Jednocześnie był prefektem tamtejszych szkół podstawowych[1]. Po studiach w Lublinie, w latach 1956–1959[1] był wikariuszem parafii prokatedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Białymstoku[5]. W tym czasie przy kościele św. Rocha zorganizował duszpasterstwo akademickie dla studentów Akademii Medycznej[1].

W 1959 został delegowany do pracy w diecezji warmińskiej[5]. W 1960 pełnił funkcję administratora parafii św. Wojciecha w Nidzicy, a w 1962 objął tę samą funkcję w parafii św. Marii Magdaleny w Leginach. W latach 1961–1962 pracował na stanowisku sędziego prosynodalnego w Sądzie Biskupim w Olsztynie. W 1966 został członkiem Diecezjalnej Komisji Artystycznej, a w 1968 wiceprzewodniczącym Diecezjalnej Rady Wydawniczej. W 1967 objął funkcję diecezjalnego duszpasterza pracowników nauki i lecznictwa. W 1963 otrzymał godność kanonika honorowego warmińskiej kapituły katedralnej[1].

Od 1959 do 1970 był pracownikiem Wyższego Seminarium Duchownego „Hosianum” w Olsztynie. Prowadził tam wykłady z teologii moralnej i etyki[1]. Ponadto w latach 1960–1962 był prefektem ds. wychowania, w latach 1962–1968 wicerektorem[5], zaś w latach 1968–1970 piastował urząd rektora tego seminarium[6].

W latach 1977–1987 był wykładowcą teologii moralnej na Papieskim Wydziale Teologicznym we Wrocławiu. Wszedł w skład Rady Pedagogicznej wrocławskiego wyższego seminarium duchownego[1].

12 stycznia 1970 papież Paweł VI mianował go administratorem apostolskim części archidiecezji wileńskiej w granicach Polski z siedzibą w Białymstoku i biskupem tytularnym Acci[7]. Urząd objął kanonicznie 17 stycznia 1970[1], zaś 8 lutego 1970 otrzymał święcenia biskupie i odbył ingres do prokatedry Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Białymstoku[1][8]. Konsekracji dokonał kardynał Stefan Wyszyński, prymas Polski, któremu asystowali Józef Drzazga, administrator apostolski diecezji warmińskiej, i Kazimierz Majdański, biskup pomocniczy włocławski[1]. Jako zawołanie biskupie przyjął słowa „Patientia et caritas” (Cierpliwość i miłość)[8]. Sprawując urząd administratora apostolskiego w Białymstoku, utworzył Diecezjalny Ośrodek Kształcenia Soborowego Księży i Ośrodek Duszpastersko-Katechetyczny, a także dokonał reorganizacji podziału administracyjnego[1].

15 grudnia 1975 został mianowany, a 3 stycznia 1976 prekonizowany arcybiskupem metropolitą wrocławskim. Archidiecezję objął kanonicznie 12 stycznia 1976, natomiast ingres do archikatedry św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu odbył 2 lutego 1976. W archidiecezji wrocławskiej w latach 1985–1991 przeprowadził synod, a w 1991 kongres pracy. Dwukrotnie podejmował we Wrocławiu papieża Jana Pawła II w trakcie jego podróży apostolskich do Polski – w 1983 oraz w 1997 na zakończenie 46. Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego[1]. W 1989 i 1995 patronował Europejskim Spotkaniom Młodych we Wrocławiu[5]. W 1989 ustanowił archidiecezjalny oddział Caritas, a w 1990 Komitet ds. Pomocy Parafianom z terenu Związku Radzieckiego[1]. W archidiecezji powołał schroniska św. Brata Alberta, Hospicjum i Dom dla Narkomanów we Wrocławiu, Zakład Opiekuńczo-Leczniczy św. Jadwigi w Trzebnicy, Wrocławskie Towarzystwo Opieki nad Więźniami, Dom dla Emerytowanych Rolników w Henrykowie oraz Dom Samotnej Matki im. św. Faustyny Kowalskiej we Wrocławiu[5]. Doprowadził do ukończenia budowy Domu Księży Emerytów we Wrocławiu. Powołał dolnośląskie pismo katolickie „Nowe Życie” oraz Katolickie Radio Rodzina[1]. W latach 1976–2004 sprawował urząd wielkiego kanclerza Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu[9]. 3 kwietnia 2004 papież Jan Paweł II przyjął jego rezygnację z urzędu arcybiskupa metropolity wrocławskiego i jednocześnie mianował jego następcą Mariana Gołębiewskiego, dotychczasowego biskupa diecezjalnego koszalińsko-kołobrzeskiego[10].

W sierpniu 1980 udzielił wsparcia robotnikom strajkujących na Dolnym Śląsku, wyrażając zgodę na obecność kapłanów w zakładach pracy i odprawianie tam mszy. Wspierał struktury „Solidarności”, biorąc udział w święceniach lokali i sztandarów, uroczystościach narodowo-religijnych i obchodach zakazanych rocznic. Na początku grudnia 1981 ukrył w swojej rezydencji 80 mln zł wypłaconych z konta bankowego przez działaczy dolnośląskiej „Solidarności”, z których następnie była finansowana działalność organizacji. Po wprowadzeniu stanu wojennego udzielał schronienia (m.in. w swojej siedzibie) ukrywającym się działaczom opozycji antykomunistycznej. Publicznie potępiał postępowanie rządzących, apelował o respektowanie praw obywateli, interweniował u władz w sprawie internowanych, a także odwiedzał ośrodki odosobnienia[5]. W marcu 1982 powołał Arcybiskupi Komitet Charytatywny we Wrocławiu[5] z zadaniem opieki nad internowanymi, więźniami i biednymi[1]. W związku ze wspieraniem podziemnej „Solidarności” funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa zintensyfikowali działania operacyjne prowadzone wobec niego. Próbowano go zastraszyć, podpalając jego samochód w trakcie wizytacji w Złotoryi w maju 1984. We wrześniu 1984 przyjął zwolnionych z więzienia dolnośląskich przywódców opozycyjnych, udzielając im błogosławieństwa[5].

W Episkopacie Polski był członkiem Rady Głównej. Pełnił funkcję przewodniczącego Komisji ds. Duszpasterstwa Ludzi Pracy. Wszedł także w skład Komisji ds. Duszpasterstwa Ogólnego, Komisji ds. Duchowieństwa i Komisji ds. Duszpasterstwa Emigracyjnego[1].

25 maja 1985 papież Jan Paweł II kreował go kardynałem prezbiterem[1]. Jako kościół tytularny został mu przydzielony kościół Niepokalanego Poczęcia Maryi w Grottarossie[8]. 1 czerwca 1985 odbył ingres kardynalski do archikatedry wrocławskiej. Został członkiem trzech watykańskich dykasterii: Kongregacji ds. Kościołów Wschodnich, Kongregacji ds. Ewangelizacji Narodów i Kongregacji ds. Duchowieństwa[1]. W 1990 uczestniczył w VIII Zwyczajnym Zgromadzeniu Synodu Biskupów w Watykanie. W dniu ukończenia 80 roku życia, 17 października 2003, utracił prawo do uczestniczenia w konklawe[11]. W związku z tym nie brał udziału ani w konklawe w 2005, ani w 2013 roku[12].

Udzielił sakry biskupom pomocniczym wrocławskim: Tadeuszowi Rybakowi (1977)[12], Adamowi Dyczkowskiemu (1978)[13], Józefowi Pazdurowi (1985), Janowi Tyrawie (1988) i Edwardowi Janiakowi (1996)[12], biskupowi pomocniczemu w Białymstoku[14] Edwardowi Ozorowskiemu (1979) i biskupowi diecezjalnemu świdnickiemu Ignacemu Decowi (2004)[12]. Był także współkonsekratorem podczas święceń 11 biskupów[12].

W maju 2019, po emisji dokumentu Tylko nie mów nikomu Marka i Tomasza Sekielskich, został publicznie oskarżony o to, że w 1990 napastował seksualnie 16-letniego ucznia Niższego Seminarium Duchownego Franciszkanów w Legnicy[15][16]. Wszczęte zostało kościelne postępowanie wyjaśniające[17][16], a następnie dochodzenie kanoniczne, prowadzone przez kardynała Kazimierza Nycza, arcybiskupa metropolitę warszawskiego[18][19]. Złożone zostało również zawiadomienie do prokuratury we Wrocławiu, jednakże postępowanie umorzono z powodu przedawnienia karalności czynu[20]. 6 listopada 2020 Nuncjatura Apostolska w Polsce w zdawkowym komunikacie poinformowała, że w wyniku dochodzenia w sprawie oskarżeń wysuwanych wobec hierarchy i innych zarzutów dotyczących jego przeszłości Stolica Apostolska zarządziła wobec niego: zakaz uczestnictwa w celebracjach i spotkaniach publicznych, zakaz używania insygniów biskupich, pozbawienie prawa do nabożeństwa pogrzebowego i pochówku w katedrze, a także wpłacenie darowizny na rzecz Fundacji św. Józefa, powołanej przez Konferencję Episkopatu Polski w celu przeciwdziałania nadużyciom seksualnym w Kościele katolickim[21]. W artykułach opublikowanych w mediach watykańskich doprecyzowano, że zarzuty sformułowane wobec kardynała dotyczyły molestowania, aktów homoseksualnych i współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa[22][23].

Kontakty ze Służbą Bezpieczeństwa utrzymywał w latach 1969–1985[24]. Rozmowy prowadził z wysokimi rangą funkcjonariuszami Departamentu IV MSW[25] z zachowaniem pełnej dyskrecji[26], również w tajemnicy przed prymasem Stefanem Wyszyńskim i członkami Episkopatu Polski[27]. Podjęcie przez niego tych kontaktów miało wynikać z chęci ułożenia bezkonfliktowych relacji z władzami wojewódzkimi w związku z objęciem rządów w diecezji w Białymstoku, a także istnienia podejrzeń o utrzymywaniu przez niego kontaktów homoseksualnych z pełnoletnimi osobami w młodym wieku[28]. Dalsze rozmowy odbywał z zamiarem uzyskania korzyści dla zarządzanych diecezji, szczególnie w zakresie otrzymania zgód na budowę budynków sakralnych i kurialnych[29]. Spotkania były prowadzone w miłej i serdecznej atmosferze[30], w ich trakcie hierarcha kilkukrotnie niechętnie przyjmował drobne upominki[31]. Funkcjonariusze aparatu bezpieczeństwa uzyskiwali od niego wartościowe informacje[32]. Był przez nich traktowany jako kandydat na tajnego współpracownika, a przez pewien czas także kontakt operacyjny[25].

W następstwie ogłoszenia wyniku postępowania kanonicznego wobec hierarchy złożono wnioski, a także wszczęto procedury, w sprawie odebrania przyznanych mu odznaczeń i wyróżnień, w tym Orderu Orła Białego i Orderu Uśmiechu[33][34][35].

Zmarł 16 listopada 2020 w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym we Wrocławiu z powodu niewydolności krążeniowo-oddechowej, wynikającej z ostrego zapalenia płuc[36][37]. 20 listopada 2020 w kościele Najświętszego Imienia Jezus we Wrocławiu została odprawiona msza żałobna pod przewodnictwem arcybiskupa metropolity wrocławskiego Józefa Kupnego[38]. Rodzina zmarłego zadecydowała o jego pochówku poza archidiecezją wrocławską, a do wiadomości publicznej nie podano informacji o jego czasie i miejscu[39]. Według doniesień medialnych został pochowany w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Komunalnym w Olsztynie[40].

Odznaczenia, wyróżnienia, upamiętnienie

Kardynał Gulbinowicz podczas uroczystości odznaczenia go Orderem Orła Białego

Postanowieniem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 17 października 2008 został odznaczony Orderem Orła Białego[41]. Wcześniej prezydent RP Lech Wałęsa postanowieniem z 3 lutego 1995 nadał mu Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[42].

W 2006 otrzymał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[43], a w 2009 Złotą Odznakę „Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej”[44]. W 2013 został udekorowany medalem Ministerstwa Kultury Litwy „Nieś swoje światło i wierz”[45].

Przyznano mu tytuł honorowego obywatela: Wrocławia – „Civitate Wratislaviensi Donatus” (1996, odebrany w 2020)[46], Lądka-Zdroju (1998)[8], Oławy (1999[47], odebrany w 2020[48]), Barda (2000)[49], Dzierżoniowa (2000)[50], Trzebnicy (2000)[51], gminy Ziębice (2000)[52], Białegostoku (2000, odebrany w 2020)[53], Środy Śląskiej (2003)[54], Sobótki (2003)[55], gminy Pieszyce (2006)[56], Ząbkowic Śląskich (2010)[57], gminy Orneta (2010)[58], miasta i gminy Ścinawa (2011)[59] oraz rejonu wileńskiego (2015)[60]. Został także wyróżniony honorową nagrodą Miasta Oleśnicy (2002)[61], tytułem Honorowego Obywatela Dolnego Śląska „Civi Honorario” (2004)[62], Odznaką Honorową za Zasługi dla Województwa Warmińsko-Mazurskiego (2011)[63] i Złotą Odznaką Honorową Wrocławia „Wratislavia Grato Animo” (2016)[64].

Otrzymał tytuł doktora honoris causa: Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu (1996), Akademii Rolniczej we Wrocławiu (2000), Politechniki Wrocławskiej (2003) i Akademii Medycznej we Wrocławiu (2009)[65]. W 2007 miało miejsce odnowienie jego doktoratu na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, równoważne z przyznaniem doktoratu honoris causa[66][67].

Został uhonorowany Dziecięcą Nagrodą „Serca” (2000)[68], Orderem Uśmiechu (2001)[69], Perłą Honorową Polskiej Gospodarki w kategorii krzewienie wartości patriotycznych przyznaną przez redakcję „Polish Market” (2014)[70], Nagrodą Jana Nowaka-Jeziorańskiego (2017)[71] i Diamentowym Feniksem (2019)[72].

W 2011 jego imię nadano Ośrodkowi Badawczo-Naukowo-Dydaktycznemu Chorób Otępiennych Akademii Medycznej we Wrocławiu Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej w Ścinawie, zwanemu Ośrodkiem Alzheimerowskim[73].

Bohater filmów dokumentalnych: Henryk milczący Teresy Gordon (2006), Opowieść o życiu godziwym Stanisława Chomickiego (2006), Po stronie Boga jest zwycięstwo! Jędrzeja Lipskiego i Piotra Mielecha oraz Gulbinowicz Jolanty Krysowatej i Krzysztofa Kunerta (2014)[74]. W 2011 został wyprodukowany film Waldemara Krzystka 80 milionów, opowiadający historię podjęcia przez działaczy dolnośląskiej „Solidarności” związkowych pieniędzy z wrocławskiego banku, które następnie zostały przechowane w siedzibie arcybiskupa Gulbinowicza[75].

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x K.R. Prokop: Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998, s. 51–52. ISBN 83-7052-900-3.
  2. K.R. Prokop (Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998, s. 51–52. ​ISBN 83-7052-900-3​), G. Polak (Kto jest kim w Kościele. Warszawa: Katolicka Agencja Informacyjna, 1999, s. 117. ​ISBN 83-911554-0-4​) i P. Nitecki (Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 2000, kol. 135–136. ​ISBN 83-211-1311-7​) jako rok urodzenia podali rok 1928. Później kardynał Gulbinowicz wyjaśnił, że zmiana roku urodzenia w jego dokumentach została dokonana w 1942 w trakcie okupacji Wileńszczyzny przez Niemców. Była ona podyktowana groźbą wywozu Gulbinowicza na roboty do Niemiec. Kard. Gulbinowicz polemizuje z doniesieniami włoskiego dziennika. ekai.pl, 2005-02-06. [dostęp 2013-09-15].
  3. W metryce jako miejsce urodzenia podano Szukiszki. M. Gołębiewski: Niech Cię Bóg strzeże i zachowuje. nowezycie.archidiecezja.wroc.pl (arch.). [dostęp 2016-08-28].
  4. „Wiadomości Prowincji św. Jadwigi Zakonu Braci Mniejszych”. nr 8, 35 (2005). s. 4. 
  5. a b c d e f g h Henryk Roman Gulbinowicz. encysol.pl. [dostęp 2020-11-12].
  6. Kard. Henryk Gulbinowicz kończy 90 lat. ekai.pl, 2013-10-16. [dostęp 2020-11-12].
  7. P. Nitecki: Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 2000, kol. 135–136. ISBN 83-211-1311-7.
  8. a b c d G. Polak: Kto jest kim w Kościele. Warszawa: Katolicka Agencja Informacyjna, 1999, s. 117. ISBN 83-911554-0-4.
  9. Nota biograficzna Henryka Gulbinowicza na stronie Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu. pwt.wroc.pl. [dostęp 2013-09-15].
  10. Rinuncia dell’Arcivescovo Metropolita di Wrocław (Polonia) e nomina del successore (wł.). press.vatican.va, 2004-04-03. [dostęp 2013-10-07].
  11. Nota biograficzna Henryka Gulbinowicza w słowniku biograficznym kardynałów Salvadora Mirandy (ang.). cardinals.fiu.edu. [dostęp 2020-06-28].
  12. a b c d e Henryk Gulbinowicz (ang.). catholic-hierarchy.org. [dostęp 2016-03-19].
  13. K.R. Prokop: Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998, s. 35–36. ISBN 83-7052-900-3.
  14. P. Nitecki: Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 2000, kol. 327–328. ISBN 83-211-1311-7.
  15. E. Wilczyńska: Były uczeń seminarium duchownego oskarżył kardynała Gulbinowicza o molestowanie. „Wszedł do mojego pokoju i mnie dotykał”. wroclaw.wyborcza.pl, 2019-05-21. [dostęp 2020-11-11].
  16. a b E. Wilczyńska: Karol Chum złożył w kurii zeznania obciążające kard. Gulbinowicza. „Żadna ofiara nie powinna być tak przesłuchiwana”. wroclaw.wyborcza.pl, 2019-06-06. [dostęp 2020-11-11].
  17. Rzecznik archidiecezji wrocławskiej: pracujemy nad wyjaśnieniem sprawy kard. Gulbinowicza. ekai.pl, 2019-05-24. [dostęp 2020-11-11].
  18. K. Bramorski: Młyny przemieliły… Kard. Gulbinowicz nie zostanie pochowany w katedrze. wiez.com.pl, 2020-11-06. [dostęp 2020-11-10].
  19. A. Bugała: Bohater wylany z kąpielą? Publiczny demontaż życiorysu kardynała Gulbinowicza. wiez.pl, 2020-11-24. [dostęp 2020-11-24].
  20. Wrocław: prokuratura odmówiła wszczęcia postępowania przeciw kard. Gulbinowiczowi. ekai.pl, 2019-09-18. [dostęp 2020-11-11].
  21. Komunikat dotyczący kard. Henryka Gulbinowicza. nunjcatura.pl, 2020-11-06. [dostęp 2020-11-10].
  22. Sanzioni disciplinari per il cardinale Gulbinowicz. „L’Osservatore Romano”. R. CLX, nr 258 (48582), s. 11, 2020-11-07 (wł.). [dostęp 2020-11-10]. 
  23. E. Gumulak: Kard. Gulbinowicz został ukarany przez Stolicę Apostolską. vaticannews.va, 2020-11-06. [dostęp 2020-11-06].
  24. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 140–198. ISSN 1730-3419. 
  25. a b R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 142. ISSN 1730-3419. 
  26. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 158, 167–168, 174, 178. ISSN 1730-3419. 
  27. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 169, 176. ISSN 1730-3419. 
  28. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 148. ISSN 1730-3419. 
  29. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 187. ISSN 1730-3419. 
  30. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 154–158. ISSN 1730-3419. 
  31. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 158. ISSN 1730-3419. 
  32. R. Łatka. Rozmowy operacyjne funkcjonariuszy SB z kardynałem Henrykiem Gulbinowiczem (1969–1985). „Glaukopis”. nr 37 2020. s. 188, 189. ISSN 1730-3419. 
  33. Komunikat Zarządu MKOU z dn. 7.11.2020. orderusmiechu.pl. [dostęp 2020-11-10].
  34. Posłowie Lewicy apelują do Andrzeja Dudy o odebranie Orderu Orła Białego kardynałowi Gulbinowiczowi. lewica2019.pl. [dostęp 2020-11-10].
  35. M. Kozioł: Prezydenci Wrocławia i Białegostoku za odebraniem kard. Gulbinowiczowi tytułu honorowego obywatela. wroclaw.wyborcza.pl, 2020-11-09. [dostęp 2020-11-10].
  36. Zmarł Kardynał Henryk Gulbinowicz. radiowroclaw.pl, 2020-11-16. [dostęp 2020-11-16].
  37. M. Torz: Kardynał Henryk Gulbinowicz nie żyje. Znamy dokładną przyczynę śmierci duchownego. wroclaw.se.pl, 2020-11-16. [dostęp 2020-11-16].
  38. We Wrocławiu odprawiono mszę żałobną w intencji kardynała Gulbinowicza. wroclaw.pl, 2020-11-20. [dostęp 2020-11-21].
  39. Kuria Metropolitalna Wrocławska zawiadamia. archidiecezja.wroc.pl, 2020-11-17. [dostęp 2020-11-17].
  40. T. Kurs: „Wstydliwy” pogrzeb kardynała Henryka Gulbinowicza w Olsztynie. olsztyn.wyborcza.pl, 2020-11-23. [dostęp 2020-11-23].
  41. M.P. z 2009 r. nr 25, poz. 346. [dostęp 2011-02-23].
  42. M.P. z 1995 r. nr 19, poz. 227. [dostęp 2011-02-23].
  43. M. Perzyński. Zabytki i minister mówią „dziękuję”. „Niedziela”. 19/2006 (edycja dolnośląska). ISSN 0208-872X. [dostęp 2013-09-14]. 
  44. Dz. Urz. MSWiA z 2009 r. Nr 7, poz. 42. [dostęp 2013-09-14].
  45. Kard. Gulbinowicz świętuje 90. urodziny. ekai.pl, 2013-09-23. [dostęp 2013-10-13].
  46. Civitate Wratislaviensi Donatus. bip.um.wroc.pl. [dostęp 2020-11-21].
  47. Tytuły honorowe. bip.um.olawa.pl. [dostęp 2020-11-27].
  48. Rada zdecydowała: Henryk Gulbinowicz straci tytuł Honorowego Obywatela Oławy. olawa24.pl, 2020-11-26. [dostęp 2020-11-26].
  49. Honorowi obywatele Barda. bardo.pl (arch.). [dostęp 2016-11-11].
  50. Henryk Gulbinowicz. dzierzoniow.pl. [dostęp 2013-09-14].
  51. Z. Lubicz-Miszewski: 10-lecie konsekracji kościoła św. Piotra. nowagazeta.trzebnica.net (arch.). [dostęp 2017-06-08].
  52. Uchwała Nr XXVIII/212/2000 Rady Miejskiej w Ziębicach. ziebice.pl, 2000-12-28. [dostęp 2013-09-14].
  53. Uchwała Nr XXXII/468/20 Rady Miasta Białystok. bip.bialystok.pl, 2020-11-23. [dostęp 2020-11-27].
  54. Rejestr nadanych tytułów „Honorowy obywatel Środy Śląskiej” kadencja 2002–2006. umsrodaslaska.e-bip.eu, 2018-04-13. [dostęp 2020-06-13].
  55. Uchwała Nr IX/81/2003 Rady Miejskiej w Sobótce. bip.sobotka.pl, 2003-06-24. [dostęp 2014-08-09].
  56. Uchwała Nr XXXIII/217/2006 Rady Miejskiej w Pieszycach. pieszyce.pl (arch.), 2006-07-11. [dostęp 2013-09-14].
  57. Uchwała Nr II/5/2010 Rady Miejskiej w Ząbkowicach Śląskich. zabkowiceslaskie.pl, 2010-02-26. [dostęp 2013-09-14].
  58. Uchwała Nr XLVII/364/10 Rady Miejskiej w Ornecie. orneta-umig.bip-wm.pl, 2010-10-26. [dostęp 2013-09-14].
  59. Uchwała Nr XVIII/75/11 Rady Miejskiej w Ścinawie. bip.umig-scinawa.dolnyslask.pl, 2011-09-13. [dostęp 2013-09-14].
  60. Kardynał Henryk Gulbinowicz Honorowym Obywatelem Rejonu Wileńskiego. zw.lt, 2015-04-29. [dostęp 2015-06-28].
  61. 100 lat, księże kardynale!. olesnica24.eu, 2013-10-18. [dostęp 2020-11-12].
  62. Wyróżnieni nagrodą Civi Honorario. umwd.dolnyslask.pl. [dostęp 2013-09-15].
  63. Rejestr odznaczonych Odznaką Honorową za Zasługi dla Województwa Warmińsko-Mazurskiego. warmia.mazury.pl. [dostęp 2017-06-08].
  64. M. Talik: Prezydent wręczył Honorowe Odznaki Wrocławia. wroclaw.pl, 2016-12-16. [dostęp 2017-01-04].
  65. Wrocław: Kard. Gulbinowicz doktorem honoris causa Akademii Medycznej. ekai.pl, 2009-11-17. [dostęp 2013-09-15].
  66. AKF: Inauguracja 90. Roku Akademickiego. kul.pl. [dostęp 2013-09-15].
  67. Odnowienie doktoratu kard. Gulbinowicza. info.wiara.pl, 2007-10-23. [dostęp 2013-09-15].
  68. Laureaci Statuetki Dziecięcej Nagrody SERCA przyznawanej corocznie przez dzieci ze Stowarzyszenia Przyjaciół Dzieci Chorych „SERCA”. serce.swidnica.org (arch.). [dostęp 2016-08-28].
  69. Kard. Gulbinowicz kawalerem Orderu Uśmiechu. ekai.pl, 2001-06-05. [dostęp 2013-09-15].
  70. Gala Pereł Polskiej Gospodarki 2014. polishmarket.com.pl (arch.), 2014-11-09. [dostęp 2020-04-18].
  71. Nagroda Jana Nowaka-Jeziorańskiego dla ks. kard. Henryka Gulbinowicza. wroclaw.pl, 2017-06-04. [dostęp 2017-06-09].
  72. Znamy laureatów Nagrody Feniks 2019. ekai.pl, 2019-04-06. [dostęp 2019-04-07].
  73. Informacja dla prasy radia TV. am.wroc.pl (arch.). [dostęp 2015-12-23].
  74. Henryk Gulbinowicz w bazie filmpolski.pl. filmpolski.pl. [dostęp 2020-11-13].
  75. 80 milionów w bazie filmpolski.pl. filmpolski.pl. [dostęp 2013-10-07].

Linki zewnętrzne